Eski kornişi sökerken asıl mesele kornişi yerinden koparmak değil, tavanı kırmadan ve perde hattını kullanılabilir halde bırakarak sökmektir. Çoğu kişi kornişi tornavidayla zorladığında birkaç dakika içinde alçı sıva dökülür, vida başları parçalanır ya da korniş ortadan çatlar. Özellikle yıllardır boyanmış, silikonlanmış veya üzerine defalarca perde takılmış kornişlerde acele etmek en sık yapılan hatadır.
Eski kornişi sökmek için önce perdeleri ve stoperleri çıkarın, korniş kanalındaki vidaları bulun, vida başlarını temizleyin, kornişi tavana sabitleyen vidaları sırayla gevşetin ve kornişi tavandan aşağı doğru değil, kontrollü şekilde kendinize doğru alarak indirin. Eğer korniş yapıştırıcı veya silikonla tutturulmuşsa keskin maket bıçağıyla kenar hattını ayırmadan zorlamayın.
Kornişi Sökmeye Başlamadan Önce Kontrol Edilmesi Gerekenler
Korniş sökme işi küçük görünür ama tavan yüzeyi hassassa sonuç büyüyebilir. Özellikle eski binalarda tavan sıvası zayıf olur. Kornişin çevresinde kabarma, çatlak, dökülme veya boya kalkması varsa söküm sırasında bu bölgeler büyüyebilir.
İlk olarak kornişin nasıl sabitlendiğini anlamaya çalışın. Genelde üç farklı durumla karşılaşılır:
- Vidalı plastik korniş
- Silikon veya montaj yapıştırıcısıyla tutturulmuş korniş
- Hem vidalı hem yapıştırıcılı korniş
En rahat sökülen korniş vidalı olanıdır. En uğraştıran ise hem vidalanmış hem de kenarları boyayla, silikonla veya alçıyla kapanmış korniştir. Bu tip kornişlerde vida çıksa bile korniş tavana yapışık kalır. “Vidaları söktüm ama korniş hâlâ düşmüyor” durumu genelde bundan kaynaklanır.
Gerekli Malzemeler
Korniş sökmek için ağır bir ekipmana gerek yoktur. Ancak doğru el aleti kullanmak işi ciddi şekilde kolaylaştırır.
Gerekli olabilecek malzemeler:
- Yıldız veya düz tornavida
- Şarjlı matkap ya da vidalama
- Maket bıçağı
- İnce spatula
- Pense
- Merdiven
- Eldiven
- Gözlük
- Toz bezi veya naylon örtü
Burada en önemli araç maket bıçağı ve uygun tornavidadır. Çünkü eski kornişlerde vida başları çoğu zaman boya, kir veya silikon altında kalır. Vida başını görmeden zorlamak, vidayı bozmaktan başka işe yaramaz.
Perdeleri, Stoperleri ve Korniş Aksesuarlarını Çıkarın
Korniş sökümüne kesinlikle perde takılıyken başlamayın. Tül, fon perde, rulet, düğme, stoper ve uç kapakları tamamen çıkarın. Korniş kanalında kalan küçük plastik parçalar bile vidalara ulaşmayı engelleyebilir.
Bazı eski kornişlerde perde düğmeleri kanalda sıkışır. Bunları çekerek koparmaya çalışmak yerine kanalın ucundaki kapağı çıkarıp kaydırarak almak daha doğrudur. Eğer uç kapak boya ile yapışmışsa maket bıçağıyla kenarından hafifçe keserek ayırabilirsiniz.
Vida Yerlerini Bulun
Plastik kornişlerde vidalar genellikle kanalın içinde bulunur. Üç kanallı kornişte vida çoğu zaman orta kanalda olur. Tek kanallı veya çift kanallı kornişte ise vida kanalı daha belirgin olabilir.
Eski kornişlerde vida başları şu nedenlerle görünmeyebilir:
- Üzerine boya gelmiştir.
- Kanal içinde toz ve kir birikmiştir.
- Vida başı paslanmıştır.
- Vida üzeri silikonla kapanmıştır.
- Korniş daha önce tamir görmüştür.
Vida başını bulmak için önce kanalı kuru bezle silin. Gerekirse tornavidanın ucuyla hafifçe kazıyın. Vida başı ortaya çıkmadan vidalama yapmak boşa döner ve vida yuvasını bozar.
Vidaları Sırayla Gevşetin
Kornişi sökerken bütün vidaları bir anda tamamen çıkarmak yerine sırayla gevşetmek daha güvenlidir. Özellikle uzun kornişlerde bir uç tamamen boşa düşerse diğer uçta kırılma olabilir.
Doğru yöntem şudur:
Önce tüm vidaları yarım tur veya bir tur gevşetin. Kornişin tavandan ayrılmaya başladığını görün. Sonra bir uçtan başlayarak vidaları tamamen çıkarın. Son vidayı sökerken kornişi elinizle destekleyin.
Bu küçük detay önemlidir. Çünkü korniş hafif görünse de uzun parça aşağı sarkarken tavan sıvasını koparabilir. Birçok evde korniş söküldükten sonra tavanda büyük vida deliğinden çok, son anda kopan sıva izi kalır.
Korniş Boya veya Silikonla Yapışmışsa Ne Yapılır?
En sık karşılaşılan sorun budur. Vida çıktıktan sonra korniş hâlâ tavana yapışık durur. Bunun sebebi çoğu zaman korniş kenarının boyayla tavana kaynamasıdır. Bazı ustalar montajdan sonra kenar boşluğunu silikonla kapatır. Daha sonra tavan boyandığında korniş, tavanın parçası gibi olur.
Bu durumda kornişi aşağı doğru asılmayın. Önce maket bıçağıyla kornişin tavanla birleştiği çizgiyi baştan sona kesin. Kesimi tek seferde derin yapmaya çalışmayın. İki veya üç hafif geçiş daha kontrollü olur.
Ardından ince spatulayı korniş ile tavan arasına çok az sokun. Burada amaç kornişi kaldırmak değil, yapışmış boya hattını ayırmaktır. Spatulayı fazla yukarı bastırırsanız tavan sıvasını patlatırsınız.
Yapıştırılmış Korniş Nasıl Sökülür?
Bazı kornişler hiç vida kullanılmadan montaj yapıştırıcısıyla tavana yapıştırılır. Bu tür montajlar kısa vadede pratik görünür ama söküm sırasında daha fazla iz bırakır. Çünkü yapıştırıcı genellikle kornişten değil tavandan kopar.
Yapıştırılmış kornişi sökerken şu yol izlenebilir:
- Kenar hattını maket bıçağıyla kesin.
- Kornişi bir uçtan hafifçe esnetin.
- Spatulayı yavaşça araya sokun.
- Yapışkan noktaları tek tek ayırın.
- Büyük parçayı bir anda koparmayın.
Eğer korniş çok sıkı yapışmışsa kornişi parça parça keserek sökmek daha mantıklı olabilir. Bu yöntem kulağa zahmetli gelir ama tavanı büyük parça halinde kırmaktan daha az masraflıdır.
Korniş Kırılarak Sökülür mü?
Korniş zaten atılacaksa kırılarak sökülebilir. Ancak bu her zaman en iyi yöntem değildir. Plastik korniş kırıldığında keskin kenarlar oluşur. Ayrıca kırarken vida noktaları tavanı çekebilir.
Kırarak sökme ancak şu durumlarda tercih edilmelidir:
- Korniş çok eski ve gevrekse
- Vidalar paslandığı için çıkmıyorsa
- Korniş yapıştırıcıyla çok sert tutunmuşsa
- Kornişin sağlam çıkarılması gerekmiyorsa
Yine de kırmadan önce vida noktalarını bulmaya çalışın. Vida tavanda dururken kornişi kırarsanız vida çevresindeki dübel ve sıva da zarar görebilir.
Vida Dönmüyorsa veya Başı Bozulduysa
Eski kornişlerde vida başı sıkça bozulur. Tornavida yuvayı kavramaz, vida yerinde döner veya hiç hareket etmez. Bu durumda fazla güç uygulamak genellikle sorunu büyütür.
Deneyebileceğiniz yöntemler:
Önce vida başını temizleyin. Tornavidayı tam oturtun ve bastırarak çevirin. Şarjlı vidalama kullanıyorsanız düşük devir seçin. Yüksek devir vida başını daha hızlı sıyırır.
Vida başı tamamen bozulduysa penseyle tutma şansı varsa dışarı doğru çevirebilirsiniz. Baş yüzeye gömülü ise kornişin o kısmını dikkatlice kesip vida çevresini açmak gerekebilir.
Dübel Tavanda Kalırsa Ne Yapılır?
Korniş söküldükten sonra tavanda plastik dübeller kalabilir. Yeni korniş aynı hatta takılacaksa ve dübeller sağlam görünüyorsa bazıları kullanılabilir. Ancak eski dübel gevşekse yeni montajda güven vermeyecektir.
Dübeli çıkarmak için penseyle ucundan tutup çekebilirsiniz. Çıkmıyorsa içine uygun vida birkaç tur takılıp vida üzerinden çekilebilir. Çok sıkıysa dübeli tavan seviyesinde kesip deliği alçıyla kapatmak daha temiz sonuç verir.
Benim gözlemime göre eski dübeli zorla çekmek çoğu zaman deliği büyütür. Eğer yeni montaj yapılmayacaksa dübeli kesip yüzeyi tamir etmek daha risksizdir.
Korniş Söküldükten Sonra Tavanda Kalan İzler
Korniş çıktıktan sonra tavanda üç tip iz kalır:
- Vida ve dübel delikleri
- Boya farkı
- Yapıştırıcı veya silikon kalıntısı
Vida delikleri alçı macunu veya saten alçıyla kapatılabilir. Küçük delikler için hazır tamir macunları da yeterli olur. Ancak yapıştırıcı kalıntısı varsa önce spatula ile yüzeyden alınmalıdır. Üzerine doğrudan boya yapmak pürüzlü ve kabarık bir görüntü bırakır.
Boya farkı ise çok normaldir. Kornişin altında kalan alan yıllarca güneş, is, toz ve boya değişiminden etkilenmediği için çevresinden farklı görünür. Sadece korniş izi boyanırsa yama gibi kalabilir. Temiz görüntü için en azından ilgili tavan bandının komple boyanması daha iyi olur.
Asma Tavan veya Kartonpiyer Yanındaki Kornişler
Asma tavan, kartonpiyer veya alçıpan yüzeylerde korniş sökerken daha dikkatli olmak gerekir. Beton tavana göre bu yüzeyler daha hassastır. Vida alçıpan dübeline tutunmuş olabilir. Yapıştırıcı kullanılmışsa söküm sırasında karton yüzey soyulabilir.
Bu tip alanlarda kornişi kanırtmak yerine önce bağlantı noktalarını tek tek çözmek gerekir. Özellikle kartonpiyer dibine takılmış kornişlerde maket bıçağı şarttır. Çünkü korniş ile kartonpiyer arasında boya köprüsü oluşur. Bu köprü kesilmeden korniş çekilirse kartonpiyerin kenarı kırılabilir.
Beton Tavandaki Eski Korniş Nasıl Sökülür?
Beton tavanda korniş sökmek genellikle daha güvenlidir. Çünkü yüzey daha dayanıklıdır. Yine de eski sıva varsa vida çevresinde dökülme olabilir.
Beton tavanda dikkat edilmesi gereken şey, vidayı sökerken dübelin boşta dönüp dönmediğidir. Vida dönüyor ama çıkmıyorsa dübel de vida ile birlikte dönüyor olabilir. Bu durumda vidayı hafifçe aşağı çekerken çevirmek işe yarayabilir. Olmazsa kornişi çıkarıp dübel-vida ikilisini sonradan penseyle almak gerekir.
Korniş Sökerken Tavanı Kırmamak İçin İnce Noktalar
Korniş sökümünde temiz işçilik, kuvvetten çok sabır ister. Aşağıdaki noktalar fark yaratır:
- Kornişi aşağı doğru asılarak çekmeyin.
- Vida yerlerini tamamen çözmeden kanırtmayın.
- Boya hattını mutlaka kesin.
- Spatulayı tavanı kaldırmak için değil, ayırmak için kullanın.
- Uzun kornişlerde ikinci bir kişiden destek alın.
- Son vidayı sökerken kornişi elinizle tutun.
Özellikle uzun salon kornişlerinde tek başına çalışmak zordur. Kornişin bir tarafı boşa çıktığında diğer taraf hâlâ vidalıysa plastik parça yaylanır ve tavanı zorlar. Bu yüzden uzun parçalarda destek almak daha sağlıklıdır.
Eski Korniş Yeniden Kullanılır mı?
Korniş düzgün çıktıysa teorik olarak yeniden kullanılabilir. Fakat eski plastik kornişler zamanla sararır, gevrekleşir ve kanal içleri aşınır. Perde düğmeleri artık rahat kaymıyorsa eski kornişi yeniden takmak mantıklı değildir.
Yeni korniş fiyatı çoğu zaman söküm ve tekrar montaj zahmetine göre daha kabul edilebilir kalır. Özellikle dekorasyon yenileniyorsa eski kornişi saklamak yerine yeni korniş takmak daha temiz sonuç verir.
Korniş sökümünde amaç yalnızca eski parçayı indirmek değildir. Sonraki uygulamayı kolaylaştıran temiz bir yüzey bırakmak, düzenli bir samsun korniş sökme ve montajı sürecinin en önemli parçasıdır. Aceleyle yapılan söküm, yeni montaj için gereksiz delik ve tamirat bırakabilir.
Ancak geçici kullanım, depo, yazlık veya görünmeyen alanlar için sağlam çıkan korniş tekrar kullanılabilir. Bu durumda vida delikleri çatlamamış olmalı ve kanallar perdeyi rahat taşımalıdır.
Korniş Söküldükten Sonra Yeni Korniş Takılacaksa
Yeni korniş takılacaksa eski delikleri hemen kapatmadan önce ölçü almak gerekir. Bazen eski delikler yeni korniş hattına denk gelir ve tekrar kullanılabilir. Fakat delikler gevşemişse aynı yere vida atmak sağlıklı olmaz.
Yeni montaj için dikkat edilmesi gerekenler:
- Korniş pencere hattına paralel olmalı.
- Perde kalorifere, pencere koluna veya petek çıkıntısına sürtmemeli.
- Vida aralıkları çok geniş bırakılmamalı.
- Uç noktalar iyi sabitlenmeli.
- Tavan eğriliği varsa korniş zorla düzleştirilmemeli.
Eski evlerde tavanlar her zaman tam düz değildir. Kornişi tavanın eğrisine göre takmak bazen daha düzgün görünür. Lazer gibi düz hat çekip eğri tavana korniş dayamak, aralarda boşluk oluşturabilir.
Sökümden sonra tavanda kalan delikler çoğu zaman ikinci karar aşamasını oluşturur. Bazı delikler yeniden kullanılabilir, bazıları ise tamamen bırakılmalıdır. Bu yüzden eski delikler kullanılarak korniş takılır mı sorusu, söküm tamamlanır tamamlanmaz önem kazanır.
Korniş Sökerken Güvenlik
Bu iş basit görünse de merdiven üzerinde yapılır. En büyük risk, kornişten çok dengesiz çalışmaktır. Sandalye, koltuk veya sehpa üzerine çıkmak doğru değildir. Merdiven sağlam zeminde durmalı, çalışma alanında halı kaymamalıdır.
Gözlük kullanmak da önemlidir. Tavandan düşen küçük boya parçaları ve alçı tozu göze kaçabilir. Özellikle vida sökerken başınızı doğrudan vida hizasının altında tutmayın.
Elektrik tesisatı açısından da dikkatli olunmalıdır. Korniş hattında genellikle elektrik kablosu olmaz ama perde motoru, LED uygulaması veya sonradan çekilmiş kablo varsa kontrol edilmelidir.
Çok Eski ve Sararmış Kornişler Neden Zor Sökülür?
Eski plastik kornişler zamanla sertleşir. İlk takıldığında esneyebilen plastik, yıllar içinde kırılgan hale gelir. Bu yüzden sökerken hafifçe bükmeniz gereken yerde çatlayabilir.
Ayrıca eski kornişlerin üzerine defalarca boya yapılmış olabilir. Boya sadece kenarlarda değil, vida başlarının içinde de birikir. Bu nedenle söküm öncesi temizlik ve kazıma aşaması zaman alır.
Bir diğer sorun da paslı vidalardır. Nemli evlerde, özellikle cam kenarlarında yoğuşma varsa vidalar paslanabilir. Paslı vida kolay dönmez ve başı çabuk bozulur.
Eski dairelerde boya altında kalmış vida başlarıyla daha sık karşılaşılır. Bu nedenle ilkadım korniş montajı gibi merkez ağırlıklı yapılarda görülen eski tavan mantığı, söküm sırasında da sabır ister. Vida yerini bulmadan kornişi zorlamak tavana gereksiz zarar verebilir.
Usta Çağırmak Ne Zaman Daha Mantıklı?
Basit vidalı kornişi evde sökmek mümkündür. Ancak bazı durumlarda usta çağırmak daha doğru olur.
Şu durumlarda işi uzmana bırakmak daha güvenlidir:
- Tavan sıvası kabarıksa
- Korniş kartonpiyere çok yakınsa
- Alçıpan tavana yapıştırılmışsa
- Korniş çok uzun ve ağırsa
- Yeni korniş montajı da yapılacaksa
- Söküm sonrası boya ve tamirat gerekiyorsa
Burada önemli olan sadece söküm değildir. Korniş çıktıktan sonra yüzey kötü kalırsa tamir, zımpara ve boya gerekir. “Ben sadece kornişi sökeyim” diye başlayan iş bazen küçük bir tavan tadilatına döner.
Birçok kullanıcı sökümden sonra yeni kornişi kendi takmayı düşünür. Bu noktada korniş montajını kendim yapabilir miyim sorusu doğrudan bırakılan yüzeyin kalitesine bağlanır. Çünkü bozulmuş veya dökülmüş bir tavan, sonraki işi gereksiz yere zorlaştırır.
Sık Sorulan Sorular
Eski korniş tavana zarar vermeden sökülebilir mi?
Evet, özellikle vidalı kornişler dikkatli çalışılırsa tavana ciddi zarar vermeden sökülebilir. Ancak boya, silikon veya yapıştırıcı ile tavana kaynamış kornişlerde küçük izler kalması normaldir. Tamamen izsiz söküm her zaman mümkün değildir.
Kornişi sökerken önce nereden başlamak gerekir?
Önce perdeler, stoperler ve uç kapaklar çıkarılmalıdır. Ardından vida yerleri bulunmalı ve vidalar sırayla gevşetilmelidir. Kornişi doğrudan çekmek doğru başlangıç değildir.
Vida yoksa korniş nasıl sökülür?
Vida görünmüyorsa korniş yapıştırılmış olabilir veya vida başları boya altında kalmış olabilir. Önce kanallar iyice kontrol edilmelidir. Gerçekten vida yoksa kenarlar maket bıçağıyla kesilmeli ve korniş spatula yardımıyla yavaşça ayrılmalıdır.
Korniş söküldükten sonra delikler nasıl kapatılır?
Küçük vida delikleri hazır tamir macunu veya saten alçı ile kapatılabilir. Kuruduktan sonra hafif zımpara yapılır ve boya uygulanır. Büyük deliklerde tek seferde kalın dolgu yapmak yerine iki kat uygulama daha düzgün sonuç verir.
Eski kornişin yerine aynı deliklere yeni korniş takılır mı?
Delikler sağlam ve dübeller gevşememişse takılabilir. Ancak eski dübeller oynuyorsa aynı deliklere güvenmek doğru değildir. Yeni montajda sağlam tutuş için yeni delik açmak daha iyi olur.
Korniş yapıştırıcısı tavanda kaldıysa ne yapılmalı?
Kalıntı spatula ile dikkatlice kazınmalıdır. Çok sert yapışkanlarda yüzeyi koparmamak için acele edilmemelidir. Kalıntı alındıktan sonra yüzey macunlanıp zımparalanabilir.
Korniş sökmek için matkap gerekir mi?
Şart değildir ama vidalar çoksa şarjlı vidalama işi kolaylaştırır. Yine de eski vida başlarında düşük devir kullanılmalıdır. Yüksek devir vida yuvasını bozabilir.
Korniş kırılırsa sorun olur mu?
Korniş atılacaksa kırılması büyük sorun değildir. Ancak kırılma sırasında tavanı zorlamamak gerekir. Kırılan plastik parçalar keskin olabilir, bu yüzden eldiven kullanmak iyi olur.
Korniş sökümü sonrası boya yapmak gerekir mi?
Çoğu zaman gerekir. Kornişin altında kalan tavan bölümü çevreye göre farklı renkte kalır. Sadece küçük rötuş bazen yeterli olur ama temiz görüntü için ilgili tavan hattını daha geniş boyamak daha iyi sonuç verir.
Sonuç
Eski kornişi sökmenin en doğru yolu, onu tavandan koparmaya çalışmak değil, bağlantılarını sabırla çözmektir. Vidaları bulmak, boya hattını kesmek, yapışmış yerleri kontrollü ayırmak ve kornişi son vidaya kadar desteklemek temiz sökümün temelidir. İşin püf noktası güç kullanmak değil, kornişin tavana nasıl tutunduğunu anlamaktır.
Korniş söküldüğünde küçük delikler, boya farkı veya yapıştırıcı izi kalması normaldir. Bu izler doğru macun, zımpara ve boya ile kolayca toparlanır. Aceleyle çekilen korniş ise küçük bir söküm işini tavan tamiratına çevirebilir. Bu yüzden eski kornişi sökerken en iyi yöntem yavaş ilerlemek, her bağlantıyı tek tek çözmek ve tavan yüzeyini koruyarak çalışmaktır.